Wspólność a rozdzielność majątkowa w małżeństwie

Sprawy majątkowe w małżeństwie to niezwykle istotny temat. Warto, aby każdy kto zawarł związek małżeński lub dopiero w niego wstąpi znał pojęcia ustroju majątkowego w małżeństwie. Jednak rzadko kiedy zastanawiamy się nad ustaleniem spraw majątkowych w małżeństwie. Nie wiemy jaki ustrój byłby dla nas najlepszy i jakie będą konsekwencje wyboru jednego z proponowanych przez ustawodawcę. Dlatego przygotowaliśmy dla Państwa artykuł przybliżający wspólność i rozdzielność majątkowa w małżeństwie.

Co to jest wspólność majątkowa?

O ustrojach majątkowych przeczytam w Kodeksie Rodzinnym i Opiekuńczym w Dziale III „Małżeńskie ustroje majątkowe”. Musimy wiedzieć, że w świetle przepisów w momencie zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami wspólność majątkowa. Obejmuje ona przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania małżeństwa przez oboje małżonków lub przez jednego. Te przedmioty, które nie są objęte wspólnością według ustawy należą do majątków osobistych każdego z małżonków. Domyślają się pewnie Państwo, że nie zawsze z chwilą zawarcia związku małżeńskiego dochodzi do powstania wspólności majątkowej.

Rozdzielność majątkowa w małżeństwie adwokat skarżysko

Jeszcze przed ślubem przyszli małżonkowie mogą zdecydować się na zawarcie umowy o rozdzielności majątkowej. Umowa, o której mowa to powszechnie znana intercyza. Taką umowę można zawrzeć nie tylko przed ślubem, ale również w trakcie trwania małżeństwa. Jeśli wystąpi przypadek, że jeden z małżonków nie wyrażałby woli zawarcia takiej umowy, należy skierować pozew do Sądu o ustanowienie rozdzielności majątkowej. W wyjątkowych sytuacjach Sąd może zdecydować o ustanowieniu rozdzielności majątkowej z datą wsteczną.

Majątek wspólny małżonków

Już wiemy, że w skład majątku wspólnego wchodzą przedmioty nabyte podczas trwania małżeństwa przez małżonków lub przez jednego z nich. Oczywiście, nie jest to wszystko co będzie wchodziło w skład wspólności majątkowej. W skład majątku wspólnego będzie również wchodziło:

  • wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej małżonków,
  • dochody z majątku wspólnego,
  • dochody z majątku osobistego małżonków,
  • środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego małżonków,
  • kwoty składem zaewidencjonowanych na subkoncie (o których mowa w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych).

Są to przykładowe składowe majątku wspólnego. Ujęcie składników majątku wspólnego ma formę katalogu otwartego.

wspolnosc-a-rodzielnosc-majatkowa-adwokat-skarzysko-kamienna
W chwili zawarcia małżeństwa z mocy prawa powstaje między małżonkami wspólność majątkowa.

Majątek osobisty małżonka

Wiemy już, jakie składniki majątkowe wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków. Teraz omówimy co wchodzi w skład majątku osobistego każdego z małżonków. Należy zaznaczyć, że wskazujemy składniki majątku osobistego i mówimy o sytuacji, gdy małżonkowie mają wspólność majątkową. Ponieważ jeśli występuje rozdzielność majątkowa w małżeństwie to wtedy mówimy wyłącznie o majątkach osobistych dwójki małżonków.

Składniki osobistego majątku małżonka

W skład majątku osobistego małżonków wchodzą:

  • przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej;
  • przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił. Warto zaznaczyć, że przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojgu małżonkom są objęte wspólnością ustawową także w wypadku, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba, że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;
  • prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;
  • przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;
  • prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
  • przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;
  • wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;
  • przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego
    z małżonków;
  • prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;
  • przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Przymusowa rozdzielność majątkowa

Nie zawsze możemy sami zdecydować o sprawach majątkowych w naszym małżeństwie. Zdarzają się sytuacje, które są przewidziane prawem, kiedy mowa będzie o przymusowym ustroju majątkowym. Wcześniej przedstawiliśmy, że każdy z małżonków, jeśli jeden nie wyrazi zgody, może złożyć w Sądzie pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej. Do Sądu może również wystąpić wierzyciel któregoś małżonka, jeśli wykaże, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga podziału majątku wspólnego małżonków. Rozdzielność majątkowa z mocy prawa powstanie w przypadku ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości jednego z małżonków. Warto dodać, że orzeczenie separacji pomiędzy małżonkami również spowoduje powstanie rozdzielności majątkowej.

Podsumowanie

Widzimy, że różnice pomiędzy wspólnością majątkową, a rozdzielnością majątkową są bardzo duże. Tak jak konsekwencje wyboru jednego z tych ustrojów majątkowych. Należy zatem dokładnie przemyśleć, który ustrój majątkowy byłby dla nas najkorzystniejszy. Warto zwrócić uwagę również na to, że są sytuacje, kiedy niezależnie od nas może wystąpić rozdzielność majątkowa. Trzeba na koniec zaznaczyć, że oprócz klasycznej wspólności majątkowej i klasycznej rozdzielności majątkowej, małżonkowie mogą w umowie rozszerzyć lub ograniczyć ustawową wspólność majątkową oraz ustanowić rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków.

Jeśli mają Państwo dodatkowe wątpliwości związane z zagadnieniami takimi jak wspólność majątkowa i rozdzielność majątkowa, zachęcamy do kontaktu z Kancelarią. Będziemy starać się rozwiać Państwa wątpliwości i odpowiedzieć na trapiące pytania oraz wyjaśnić Państwu zawiłe kwestie prawne. Na blogu Kancelarii Adwokackiej Adwokata Piotra Rodaka będziemy poruszać także inne zagadnienia prawne, zachęcamy do śledzenia naszej strony.